Эчтәлеккә күчү

Волгоград

Мегавики проектыннан
Волгоград
рус. Волгоград
Байрак[d]
Категория для людей, похороненных здесь Категория:Похороненные в Волгограде[d]
Основатель Засекин, Григорий Осипович[d], Роман Васильевич Алферьев[d] һәм Иван Афанасьевич Нащокин[d]
Почтовый индекс 400001–400138
Названо в честь Идел
Глава исполнительной власти Андрей Владимирович Косолапов[d]
Официальное название рус. Волгоград
Площадь
  • 859
Полученные награды
Участник организации или коллектива Берләшкән шәһәрләр һәм җирле хакимиятләр оешмасы һәм Союз российских городов[d]
Изображение
Часовой пояс UTC+04:00 һәм UTC+03:00
Город-побратим Ковентри[1][2], Острава, Кеми[d][2][3], Льеж[2][4], Дижон[2][5], Торино[2], Порт-Саид[d][2], Чинай[2], Хиросима[2], Райниккендорф[d], Хемниц[2][6], Русе[d][2], Гирин[d][2], Крушеватс[2], Тирасполь[7], Плоньск[d][2], Сандански[d], Орландо, Олевано-Романо[2], Кливленд[2], Торонто, Чыңду[8][2], Ереван[2][9], Измир[10][2], Ортона[2], Көлн[2][11], Күстәнҗә, Цюйцзин[d][2] һәм Киев[12][13]
Официальный сайт volgadmin.ru [рус.]
Уникальный номер ГАР a52b7389-0cfe-46fb-ae15-298652a64cf8
Местный телефонный код 8442
Численность населения
Является административным центром Волгоград өлкәсе һәм Городской округ город Волгоград[d][15]
Государство
Находится в акватории или на берегу водоёма Идел
Дата возникновения 1589
Статус наследия Россиянең мәдәни мирас объекты[d]
Первое письменное упоминание 1579
Этнохороним volgogradenc, volgogradenca, волгоградец, волгоградка, волгоградцы, валгаградзец, валгаградка һәм валгаградцы
Высота над уровнем моря 80
Коллаж
Административно делится на Волгоградның Трактор заводы районы, Волгоградның Кызыл Октябрь районы, Волгоградның Үзәк районы, Волгоградның Дзержинский районы, Волгоградның Ворошилов районы, Волгоградның Совет районы, Волгоградның Киров районы һәм Волгоградның Кызыл Армия районы
Административно-территориальная единица Городской округ город Волгоград[d][15]
Карта
Логотип РУВИКИ.Медиа Волгоград РУВИКИ.Медиада

Волгогра́д яки Сарысу (рус. Волгоград — Идел каласы, төрки телләрдә Сарысу, Сары-Чин) — Россия Европа өлешенең көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр, Волгоград өлкәсенең үзәге.

География

Шәһәр Идел елгасының уң яры ~60 километрга буйлап сузылган, Мәскәүдән 961 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.

Волгоградтан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)
Воронеж ~ 582 км
Тамбов ~ 519 км		 Сарытау ~ 389 км
Камышлы ~ 195 км		 Казахстан байрагы Җаек ~ 836 км
Ырынбур ~ 1114 км
Украина байрагыЛуганск ~ 533 км
Каменск-Шахтинский ~ 378 км
Җилләр розасы
Җилләр розасы
Волгодонск ~ 308 км
Ростов-на-Дону ~ 492 км		 Әлиста ~301 км Әстерхан ~ 436 км

Сәгать поясы

Вологоград һәм Волгоград өлкәсе халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +3:00 гә тигез.

Климат

Волгоград климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 12,0 14,0 21,4 29,3 37,7 40,1 40,9 41,1 38,8 31,5 18,9 11,5 41,1
Уртача максимум, °C −3,5 −3,3 3,3 14,5 21,4 26,4 29,3 28,1 21,3 12,7 3,4 −2 12,6
Уртача температура, °C −6,3 −6,7 −0,5 9,2 15,9 20,9 23,5 22,3 15,6 8,0 0,3 −4,8 8,1
Уртача минимум, °C −9,2 −9,9 −4 4,1 10,1 15,0 17,5 16,2 10,3 3,9 −2,5 −7,6 3,7
Абсолют минимум, °C −32,6 −32,1 −27,8 −10,1 −2,6 0,0 7,0 2,8 −3 −12 −23,9 −30,5 −32,6
Явым-төшем нормасы, мм 347
Чыганак: Погода и Климат

Тарих

Идел буе Болгары чоры

Төрки чыганаклар буенча Идел буе Болгары дәверендә бу урында сәүдә ноктасы Сарысу шәһәрчеге (кайбер чыганак буенча Сары Тиен (Сары Чин), болгарлар кайбер очракта тиен тире - тәңкә буларак кулланган) салынган. Идел буе Болгары һәм Шәрекъ - Фарсы иле, Бохара әмирлеге - арасында сәүдә иткән өчен фактория шәһәрчеге булып торган. Татар халык иҗатында борынгы исеме калган:

«Болгар иленең кызлары» җырыннан

…Иш суыннан билән ага

Сары-чингә, Итилгә,

Газиз башын хур була икән

Ялгыз калсаң чит илдә.

Алтын Урда чоры

Алтын Урда чорында Сарысу шәһәре сәүдә-хәрби ныгытмасы булып торган.

14 гасырда Алтын Урда бәкләрибәге Мамай кирмән янындагы калкулыкта каравыл ныгытмасына нигез салган. Бер риваять буенча бу курганда бәкләрибәк Мамай алтыннан коелган киемнәрендә күмелгән. Ләкин Мамайның чын кабере Кырымда табылган.

Мамай салган ныгытмасы булганга күрә Мамай курганы аталган, биредә бик канкойгыч сугышлар узган: Аксак Тимер һөҗүме һәм Сталинград сугышы.

Аксак Тимер Алтын Урдага һөҗүм иткәннән соң 1391-1395 елларда татар Сарысу шәһәренә зур зыян китергән, күп биналар җимерелгән иде.

Россия патшалыгы чоры

1589 елда татар Сарысу шәһәре рус гаскәре буйсындырган, һәм русча Сарысу - "Царицын" әйтелеше башланган.

Ватандашлар сугышы

Июльдә, Урал казаклары белән берләшү өчен, Дон гаскәре Царицынны алырга омтыла. 1918 елның август - сентяберндә Дон гаскәре Поворино һәм Воронежка таба һөҗүмгә күчте. 11 сентябрьдә совет сәргаскәрлеге үзенең гаскәрләрне Көньяк фронтка туплады. 24 сентябрьгә совет гаскәрләре казакларның Воронең-Пововрино юнәлешендә һөҗүмен туктаталар, ә Царицын юнәлешендә Красновның гаскәрләрне Дон артына чигендерә.

Совет чоры

1589 елдан 1925 елга кадәр шәһәр Цари́цын (Сарысу) исемен, ә 1925 елдан 1961 елга кадәр Сталингра́д исемен йөртә. 1942-1943 елларда барган Сталинград сугышы дөнья тарихында зур роль уйнаган, Икенче бөтендөнья сугышы иң зур хәрби-сәяси вакыйгасы.

1961 елда Волгоград исеме кушыла.

Эчке бүленеш

  1. Трактор заводы районы
  2. Кызыл Октябрь районы
  3. Үзәк районы
  4. Дзержинский районы
  5. Ворошилов районы
  6. Совет районы
  7. Киров районы
  8. Кызыл Армия районы

Халык

1811[16] 1840[17] 1856[16] 1863[16] 1897[18] 1913[16] 1926[16] 1931[16] 1939[16] 1959[19] 1970[20] 1979[21] 1989[22] 2002[23] 2010[24]
~3 800 4 605 ~7 200 ~8 400 55 186 ~100 800 ~153 500 ~304 100 ~445 000 593 844 817 647 928 692 998 894 1 011 417 1 021 244

Милли состав

Милләт 2002[25] 2010[26]
руслар 91,2% 92,3%
әрмәннәр 1,5% 1,5%
украиннар 1,8% 1,2%
татарлар 1,1% 1,0%

Волгоград агломерациясе

Волгоград агломерациясе — Волгоград өлкәсе территориясендә урнашкан бер үзәкле шәһәр агломерациясе. Халык саны — 1,4 млн кешедән артык (Көньяк федераль округы халкының ~10% өлеше, Волгоград өлкәсе халкының ~55% өлеше). Агломерация составына Волгоград, Волжский, Краснослободск шәһәрләре, Городище, Светлый Яр, Средняя Ахтуба штб-лары керәләр.

Волгоград бүген

Идел буендагы шәһәр, порт. Идел-Дон каналының башы, тимер юл төене. Халык исәбе 981,9 мең кеше (2009). Машина ясау (трактор), кара һәм төсле металл, нефть һәм нефть химиясе, төзелеш материаллары, азык-төлек ширкәтләре үскән. Иделдә ГЭС. Каһарман шәһәр, Бөек Ватан сугышы (1941–1945 еллар) истәлекләренә бай. Дөньяда иң биек скульптура (82,3 м) — Ватан ана монументы Волгоград шәһәрендә урнашкан.

Мәгариф

Кардәш шәһәрләр

Татар матбугаты

Шәхесләр

Шулай ук карагыз

Сылтамалар

Искәрмәләр

  1. ↑ https://www.coventry.gov.uk/directory_record/6224/volgograd_russia/category/732/europe
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 http://www.volgadmin.ru/d/about/TwinCities
  3. ↑ https://www.kemi.fi/kaupunki-ja-hallinto/suuri-pieni-kaupunki/kansainvalinen-toiminta-ja-yhteistyo/
  4. ↑ https://www.liege.be/fr/vie-communale/services-communaux/international/jumelages-et-partenaires/volgograd-volgograd-russie
  5. ↑ https://www.dijon.fr/Dijon-Capitale/Ville-internationale/Villes-partenaires
  6. ↑ https://www.chemnitz.de/chemnitz/de/unsere-stadt/chemnitz-international/partnerstaedte/wolgograd/index.html
  7. ↑ http://www.volgadmin.ru/d/about/PartnerCities
  8. ↑ https://www.gochengdu.cn/news/our-sister-cities/sister-cities-of-chengdu/volgograd-russia--a425.html?xcSID=04j06l2e0bo8q3o2mh7ud63pm2
  9. ↑ https://www.yerevan.am/en/partner/sister-cities/
  10. ↑ https://www.izmir.bel.tr/tr/KardesKentler/62
  11. ↑ https://www.stadt-koeln.de/politik-und-verwaltung/internationales/staedtepartnerschaften/wolgograd-russland
  12. ↑ https://kievcity.gov.ua/news/205.html
  13. ↑ http://consultant.parus.ua/?doc=0A10E557DA
  14. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Сhisl_MO_01-01-2024.xlsx
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 ОКТМО. 185/2016. Южный ФО
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 16,6 http://www.mojgorod.ru/volgorad_obl/volgograd/
  17. ↑ Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  18. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1352
  19. ↑ 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  20. ↑ 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  21. ↑ 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  22. ↑ 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  23. ↑ 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  24. ↑ Чыганакка сылтама өстәү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок gks.ru не указан текст
  25. ↑ 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2015-09-15, retrieved 2013-03-07 
  26. ↑ 4. НАСЕЛЕНИЕ ПО НАЦИОНАЛЬНОСТИ ИВЛАДЕНИЮ РУССКИМ ЯЗЫКОМ ПО МУНИЦИПАЛЬНЫМ ОБРАЗОВАНИЯМ ВОЛГОГРАДСКОЙ ОБЛАСТИ (PDF), archived from the original (PDF) on 2014-01-12, retrieved 2013-11-28 
  27. ↑ Griffin, Mary Coventry's twin towns. Coventry Telegraph (2 август 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2013. Архивировано 6 август 2013 года.
  28. ↑ Coventry - Twin towns and cities. Coventry City Council.. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2013. Архивировано 14 апрель 2013 года.
  29. ↑ Pessotto, Lorenzo International Affairs - Twinnings and Agreements. International Affairs Service in cooperation with Servizio Telematico Pubblico. City of Torino. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2013. Архивировано 18 июнь 2013 года.
  30. ↑ 広島市の姉妹・友好都市. City.hiroshima.jp. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 июль 2009. Архивировано 7 июнь 2009 года.
  31. ↑ Sister Cities International (SCI). Sister-cities.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 апрель 2013. Архивировано 13 июнь 2015 года.
  32. ↑ Yerevan - Partner Cities. Yerevan Municipality Official Website. © 2005—2013 www.yerevan.am. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 ноябрь 2013. Архивировано 5 ноябрь 2013 года.
  33. ↑ МЕЖДУНАРОДНО СЪТРУДНИЧЕСТВО НА ОБЩИНА РУСЕ - Побратимени градове [неопр.]. Община Русе [Municipality Ruse]. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 август 2013. Архивировано 5 август 2013 года.
  34. ↑ Executive power of Baku city
Чыганак — https://tt.megawiki.ru/w/index.php?title=Волгоград&oldid=179960