Бакы
Күренеш
| Торак пункт | |||||
| Бакы | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| азәри. Bakı | |||||
| | |||||
|
|||||
| 40°22′00″ с. ш. 49°50′07″ в. д.GЯO | |||||
| Ил | |||||
| Башлык | Илдар Газизов[d] | ||||
| Тарих һәм география | |||||
| Нигез салына | I гасыр | ||||
| Беренче телгә алыну | V гасыр | ||||
| Мәйдан |
|
||||
| Мәркәз биеклеге | −28 | ||||
| Сәгать кушагы | UTC+04:00 | ||||
| Халык саны | |||||
| Халык саны | |||||
| Рәсми тел | азәри теле | ||||
| Санлы идентификатор | |||||
| Телефон коды | 12 | ||||
| Почта индекслары | AZ1000 | ||||
| Автомобиль коды | 10, 90 һәм 99 | ||||
| baku-ih.gov.az [азәр.] | |||||
|
|
|||||
Баку (азәри. Bakı, Баку) — Азәрбайҗан Җөмһүриятенең башкаласы, фәнни-техник һәм сәнәгый үзәге, Каспий диңгезендә шактый зур порт һәм Кавказның иң зур шәһәре[3][4].
Шәһәр мәйданы 2 430 км²[5]. Баку Апшерон ярымутравының көньяк ярында урнашкан. Шәһәр үзенең борынгылыгы, территория зурлыгы һәм халык саны буенча Көнчыгышның иң зур шәһәрләренең берсе булып санала[6]. Апшерон ярымутравы халкы белән бергә, агломерация халкы 2 545, 6 мең кеше тәшкил итә. 2009 елда Баку БДБда сәяхәт итүче эшкуарлар өчен иң кыйммәт шәһәр булып танылган.
Халык
| 1897[7] | 1926[8] | 1939[9] | 1959[10] | 1970[11] | 1979[12] | 1989[13] |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 111 904 | ↗446 832 | ↗543 939 | ↗642 507 | ↗851 547 | ↗1 021 969 | ↗1 150 055 |
| 2009[14] | 2012 | 2014 | 2018 | 2019[14] | 2020[15] | 1 гый 2021[2] |
| ↗2 045 800 | ↗2 122 300 | ↗2 181 800 | ↗2 262 600 | ↗2 293 100 | ↗2 293 700 | ↗2 300 500 |
География
Шәһәр Апшерон ярымутравының көньяк өлешендә, Каспий диңгезе ярында урнашкан.
| Бакудан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Гәнҗә ~ 297 км |
|||||||||
| Евлах ~ 283 км |
|||||||||
| Нахчыван ~ 413 км |
|||||||||
Климат
| Баку климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Уртача максимум, °C | 6,6 | 6,3 | 9,8 | 16,4 | 22,1 | 27,3 | 30,6 | 29,7 | 25,6 | 19,6 | 13,5 | 9,7 | 18,9 |
| Уртача температура, °C | 4,2 | 4,0 | 6,3 | 12,3 | 18,0 | 22,8 | 26,4 | 25,6 | 21,8 | 16,0 | 10,8 | 6,6 | 14,5 |
| Уртача минимум, °C | 2,1 | 2,0 | 4,2 | 9,4 | 14,9 | 19,7 | 22,2 | 22,9 | 19,4 | 13,6 | 8,8 | 4,8 | 12,0 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 210 | ||||||||||||
| Чыганак: [1] | |||||||||||||
Шәхесләр
Азәрбайҗаннар
- Хөсәен Араблинский (1888—1919), трагик актер, режиссер. 1918 елда Әстерхан татар театрында эшли.
- Сара Ашурбәйли (1906—2001), тарих фәннәре докторы (1966), профессор, Азәрбайҗан ССР дәүләт премиясе лауреаты (1970). Азәрбайҗан ССР атказанган фән эшлеклесе (1982).
- Өммелбану Әсәдуллаева (Банин, 1905—1992), азәрбайҗан милләтеннән Франция язучысы.
- Афаг Бәширкызы (1955), кино- һәм театр актрисасы, Азәрбайҗанның халык артисты (1993).
- Полад Бүлбүлоглу (1945), җырчы, актер, композитор, дипломат.
- Зөләйха Сәетмәммәдова (1919—1994), Бөек Ватан сугышында катнашкан хәрби очучы, 1951—1974 елларда Азәрбайҗан ССР социаль тәэминат министры.
- Вәҗиһә Сәмәдова (1924—1965), рәссам, Азәрбайҗан ССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1965).
- Онегин Хаҗикасыймов (1937—2002), шагыйрь, 1985 елдан православие монахы.
- Корбан Хәлилов (1906—2004), АзССР җирле сәнәгать (1955―1958), финанс (1958―1969) министры, АзССР Югары шурасы президиумы рәисе (1969―1965).
Татарлар
- Рафаил Ильясов, ТРның Азәрбайҗандагы даими вәкиле.
- Ирадә Әюпова (1971), ТР мәдәният министры.
- Земфира Мифтахетдинова (1963), спортчы (стендлы ату), 2000 елның җәйге Олимпия уеннары чемпионы, 2004 елның җәйге Олимпия уеннары бронза призеры, дөнья чемпионы (1995, 2001), Европа чемпионы (1986, 1987, 1988).
- Эльмира Минһаҗева (1961), медицина фәннәре докторы (2002), профессор.
- Рәсим Яхин (?), Икенче Карабах сугышында (2020) катнашучы. Азәрбайҗанның Паралимпиада җыелма командасы әгъзасы.
Галерея
-
Баку төнлә
-
Кызлар манарасы
-
Баку кирмәне
-
Ширваншаһлар сарае
-
Иске шәһәргә капка
-
Иске шәһәр. Асаф Мехтиевның чүкелгән эше
-
Иске шәһәр
-
Баку манзарасы
Шулай ук карагыз
Сылтамалар
- Баку. Мәгълүмати портал. 2011 елның 16 сентябрь көнендә архивланган.
- Баку. Фотосурәтләр.
Искәрмәләр
- ↑ http://www.baku.azstat.org/section/demography/
- ↑ 2,0 2,1 http://www.baku.azstat.org/section/demography/001.xls
- ↑ Визит Дмитрия Медведев в Азербайджан. Кстати, столица Азербайджана Баку — самый большой город на Кавказе и крупнейший порт на Каспийском море 2014 елның 14 июль көнендә архивланган. [рус.]
- ↑ Азербайджан [рус.]
- ↑ Чыганакка сылтама өстәү хатасы: Неверный тег
<ref>; для сносокDENSITYне указан текст - ↑ Чыганакка сылтама өстәү хатасы: Неверный тег
<ref>; для сносокAGGLOMERATIONне указан текст - ↑ Рәсәй империясе җанисәбе (1897)
- ↑ СССР җанисәбе (1926)
- ↑ СССР җанисәбе (1939)
- ↑ СССР җанисәбе (1959)
- ↑ СССР җанисәбе (1970)
- ↑ ССҖБ җанисәбе (1979)
- ↑ СССР җанисәбе (1989)
- ↑ 14,0 14,1 https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/az/2_4.xls
- ↑ https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/?lang=en
Бу — Азия географиясе буенча мәкалә төпчеге. Сез мәкаләне үзгәртеп һәм мәгълүмат өстәп, РУВИКИ проектына ярдәм итә аласыз. |