Кукмара

Кукмара
	Торак пункт
Кукмара
	Кукмара
	Герб
	56°10′57″ с. ш. 50°54′23″ в. д.GЯO
Ил	Россия;
Муниципаль район	Кукмара районы
Тарих һәм география
Нигез салына	1650
Климат төре	dfb — дымлы континенталь
Сәгать кушагы	UTC+03:00
Халык саны
Халык саны	16 918 кеше
Рәсми тел	татар теле һәм рус теле
Санлы идентификатор
Телефон коды	84364
Почта индекслары	422110
Автомобиль коды	16, 116
Башка мәгълүмат
Русча топонимы	Кукмор
	kukmor.tatarstan.ru
Показать/скрыть карты
	Кукмара на карте Кукмара

Кукмара (чирм. Кукмарий; рус. Кукмор) – Татарстан Республикасындагы шәһәр, Кукмара районы үзәге, Казаннан төньяк-көнчыгышка таба 120 чакрым ераклыкта, Нурминкә елгасы (Нократ кушылдыгы) буенда урнашкан. Казан – Екатеринбург тимер юлындагы станция.

Климат

Кукмара климаты
Күрсәткеч	Гый	Фев	Мар	Апр	Май	Июн	Июл	Авг	Сен	Окт	Ноя	Дек	Ел
Уртача температура, °C	−11,2	−11	−5,7	3,8	12,5	17,9	19,9	17,0	11,4	3,8	−5,3	−10,4	3,6
Чыганак: NASA. База данных RETScreen

Тарих

Авыл атамасы маричадан тау чирмешләре дигәне аңлата.

XVII гасырда нигез салынган.

Шәһәр тибындагы поселок статусын 1923 елдан йөртә; 2017 елның 17 апреленнән шәһәр статусын йөртә.^[1]

Халык

1897^[2]	1959^[3]	1970^[4]	1979^[5]	1989^[6]	2002^[7]	2010^[8]
1 524	7 510	11 247	13 173	14 731	16 764	17 202

Милли состав (2002): татарлар — 8,6%, руслар — 8,5%, арлар — 8,2%.^[9]

Сәнәгать

Файл:Kukmara.jpg

Металл савыт-саба заводы

"Кукмара киез итек-киез комбинаты" ААҖ
"Кукмара тегү фабрикасы" ААҖ
Кукмара металл савыт-саба заводы
"Кукморстройкерамика" ҖЧҖ
Кукмара элеваторы" ААҖ
"Кукморстройсервис" ААҖ

Мәгариф

Кукмара 39нчы һөнәри училищесы

Мәдәният

Кукмара туган якны өйрәнү музее

Рәсемнәр

Кукмара музее

Шәхесләр

Наил Әхмәтшин (1953—2008), шәркыятьче, Кытайны өйрәнүче, РФА дәүләт һәм хокук институтының өлкән фәнни хезмәткәре.
Алексей Башкиров (1893-1963), тарих фәннәре докторы.
Наилә Вәлитова (1946), язучы, редактор, тәрҗемәче. ТР язучылар берлеге әгъзасы (1989 елдан).
Заһид Мәхмүдов (Заһид Мәхмүди, 1960―2022), язучы, журналист.
Илдар Хәйруллин (1958–2022), юморист-язучы, Шәйхи Маннур һәм Саҗидә Сөләйманова (2015) исемендәге премияләр лауреаты.
Ришат Исмәгыйль улы Курамшин — Россия дин эшлеклесе, ислам педагогы, публицист һәм дин белгече^[10].

Искәрмәләр

↑ http://www.kommersant.ru/doc/3274179
↑ Населенныя мѣста Россійской Имперіи въ 500 и болѣе жителей. Санктъ-Петербургъ, 1905.
↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php
↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php
↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php
↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php
↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg2.php
↑ архив күчермәсе, archived from the original on 2011-06-27, retrieved 2013-06-23
↑ 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2019-07-12, retrieved 2013-10-07
↑ Директор [неопр.]. kukmor-medrese.magarifrt.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 сентябрь 2026.

Сылтамалар

http://www.tatmedia.com/tat/region/151 2016 елның 9 март көнендә архивланган.

[1] ttp://www.kommersant.ru/doc/3274179

[2] Населенныя мѣста Россійской Имперіи въ 500 и болѣе жителей. Санктъ-Петербургъ, 1905.

[3] ttp://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php

[4] ttp://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php

[5] ttp://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php

[6] ttp://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php

[7] ttp://demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg2.php

[8] архив күчермәсе, archived from the original on 2011-06-27, retrieved 2013-06-23

[9] 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2019-07-12, retrieved 2013-10-07

[10] Директор [неопр.]. kukmor-medrese.magarifrt.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 сентябрь 2026.

[B1-11] 1,00 ^1,01 ^1,02 ^1,03 ^1,04 ^1,05 ^1,06 ^1,07 ^1,08 ^1,09 ^1,10 ^1,11 ^1,12 ^1,13 ^1,14 ^1,15 ^1,16 ^1,17 ^1,18 ^1,19 ^1,20 бу торак пунктта яшәүче татарлар саны ясалма рәвештә киметелгән булырга мөмкин

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[1]

Татарлар саны буенча Русия торак пунктлары
> 100 мең кеше	Казан • Уфа^[1] • Яр Чаллы • Мәскәү • Түбән Кама
> 50 мең кеше	Әлмәт • Стәрлетамак^[1] • Сембер • Ижау • Чиләбе
> 25 мең кеше	Екатиринбур • Октябрьски^[1] • Ырынбур • Нефтекама^[1] • Самар • Яшел Үзән • Пирем • Азнакай • Салават^[1] • Туймазы^[1] • Петербург • Төмән • Әстерхан • Алабуга • Бөгелмә • Тольятти • Лениногорски
> 10 мең кеше	Түбән Варта • Зәй • Чистай • Магнитогорски • Омск • Дүртөйле^[1] • Нурлат • Арча • Соргыт • Тубыл • Баулы Саранск • Мәләкәс • Буа • Сарытау • Бәләбәй^[1] • Кукмара • Нижгар • Нефтеюганск • Чишмә^[1] • Пенза • Җәлил • Менделеевск • Әгерҗе • Зылатаус • Мамадыш
> 5 мең кеше	Йошкар-Ола • Волгоград • Новосибирск • Ишембай^[1] • Красноярск • Мәләвез^[1] • Актаныш • Урта Әләзән • Орски • Сызран • Сарапул • Минзәлә • Күзнәй • Яңавыл^[1] • Тум • Первоуральск • Күмертау^[1] • Учалы^[1] • Агыйдел • Байлар Сабасы • Чакмагыш^[1] • Ноябрьск • Прокопьевск • Түбән Мактама • Волжск • Балтач • Копейск • Бөре^[1] • Можга • Сарман • Мөслим • Бүздәк • Кама Аланы • Кемерово • Раевский^[1] • Түбән Тагил • Нократ Аланы • Урыссу • Дзержинск • Толбазы^[1] • Бакалы^[1] • Чаткы • Белорет • Актүбә • Биектау • Өркет • Троицк • Иске Кулаткы • Шыгырдан • Когалым • Приютово^[1] • Балык Бистәсе • Шәмәрдән • Яңа Уренгой • Ростов-на-Дону • Благовещен^[1] • Васильево • Югары Пышма • Богырыслан
Моны да карагыз: Татарлар саны буенча Балтыйк буе илләре, Украина, Казакъстан торак пунктлары ↑ ^1,00 ^1,01 ^1,02 ^1,03 ^1,04 ^1,05 ^1,06 ^1,07 ^1,08 ^1,09 ^1,10 ^1,11 ^1,12 ^1,13 ^1,14 ^1,15 ^1,16 ^1,17 ^1,18 ^1,19 ^1,20 бу торак пунктта яшәүче татарлар саны ясалма рәвештә киметелгән булырга мөмкин