Гданьск

Гданьск
пол. Gdańsk кашуб. Gduńsk
Байрак	Илтамга[d]
Административно делится на	Aniołki[d], Brętowo[d], Brzeźno[d], Chełm[d], Jasień[d], Kokoszki[d], Krakowiec-Górki Zachodnie[d], Letnica[d], Matarnia[d], Młyniska[d], Nowy Port[d], Олива, Olszynka[d], Orunia-Św. Wojciech-Lipce[d], Osowa[d], Piecki-Migowo[d], Przeróbka[d], Przymorze Małe[d], Przymorze Wielkie[d], Rudniki[d], Siedlce, Stogi[d], Strzyża[d], Suchanino[d], Śródmieście[d], Ujeścisko-Łostowice[d], VII Dwór[d], Wrzeszcz Dolny[d], Wrzeszcz Górny[d], Wzgórze Mickiewicza[d], Zaspa-Młyniec[d], Zaspa-Rozstaje[d], Wyspa Sobieszewska[d], Żabianka-Wejhera-Jelitkowo-Tysiąclecia[d] һәм Orunia Górna-Gdańsk Południe[d]
Почтовый индекс	80-008–80-958
Глава исполнительной власти	Дулькевич, Александра[d]
Официальное название	пол. Gdańsk
Площадь	266 ± 1
Описывается по ссылке	meyersgaz.org/pla… [алм.]​ [ингл.]
Полученные награды
Часовой пояс	UTC+01:00 һәм Үзәк Аурупа вакыты[d]
Категория фильмов, снятых в этом месте	Категория:Фильмы, снятые в Гданске[d]
Является административным центром	Данциг азат шәһәре[d], Гданьское воеводство[d], Гданьское воеводство[d], Рейхсгау Данциг — Көнбатыш Пруссия[d] һәм Гданьский повет[d]
Текст девиза	Nec temere, nec timide
Местный телефонный код	58
Граничит с	Сопот[d], Гдынә, Картузский повет[d], Гданьский повят[d], Новодвурский повят[d], Гданьск култыгы, Жуково[d], Кольбуды[d], Прущ-Гданьский[d], Пручч-Гданьски[d], Цедры-Вельке[d] һәм Стегна[d]
Официальный сайт	gdansk.pl [пол.] gdansk.pl/en [ингл.]
Первое письменное упоминание	997
Административно-территориальная единица	Поморское воеводство[d]
Государство	Польша
Код автомобильного номера	GD
Численность населения	▲486 022 кеше (31 март 2021)
Количество подписчиков в соцсети	26 435
Город-побратим	Астана, Бремен[…], Бытув[d], Кливленд, Калининград[…], Марсель, Ницца, Одесса[…], Роттердам, Сефтон[d], Санкт-Петербург[…], Вилнүс[…], Турку, Барселона, Һелсиңөр, Руан, Омск[…], Ньюкәсл-апон-Тайн, Гент, Шаңхай, Кальмар[d][…], Палермо, Наваполатск һәм Риека
Дата возникновения	якынча 997
Находится в акватории или на берегу водоёма	Висла
Категория для людей, похороненных здесь	Категория:Похороненные в Гданьске[d]
Высота над уровнем моря	11
Этнохороним	gdańszczanin, gdańszczanka һәм gdanskano
Логотип РУВИКИ.Медиа Гданьск РУВИКИ.Медиада

Гданьск (пол. Gdańsk  [ˈgdaɲsk], кашуб. Gduńsk, лат. Gedanum, Dantiscum, 1308—1466 һәм 1793—1945 елларда Да́нциг, алман. Danzig) — Польша шәһәре, Поморье воеводалыгының административ үзәге.

Халык саны — 460 517 кеше (2011), Польшаның халык саны буенча алтынчы шәһәре, Сопот һәм Гдыня шәһәрләре белән Труймясто (ягъни Өч шәһәр) агломерациясене тәшкил итә.

География

Гданьск Балтыйк диңгезе (Гданьск култыгы) буенда урнашкан.

Гданьск климаты
Күрсәткеч	Гый	Фев	Мар	Апр	Май	Июн	Июл	Авг	Сен	Окт	Ноя	Дек	Ел
Абсолют максимум, °C	11,2	12,8	19,7	25,8	29,3	32,1	34,9	34,2	30,2	24,3	16,6	14,0	34,9
Уртача максимум, °C	1,5	1,9	6,8	12,5	17,9	18,8	20,4	20,1	16,4	11,8	6,0	2,9	11,4
Уртача минимум, °C	−3,5	−2,5	−0,1	4,1	8,1	12,0	13,6	12,7	11,0	6,6	2,4	−0,9	5,3
Абсолют минимум, °C	−23,8	−23	−17,5	−6,9	−2	0,9	4,1	2,0	−2,9	−5,8	−12,4	−16,6	−23,8
Чыганак: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xchg/gus

Тарих

Шәһәр 997 елда беренче тапкыр телгә алынган. 10—13 гасырларда Көнчыгыш Помор кензәлегенең үзәге. 1793—1918 елларда Пруссия кулы астында, соңрак Алмания составында булган. 1919 елда Версаль килешүе буенча "Азат шәһәр" дип игълан ителде.

1939 елда Алмания Польшадан Гданьскны кире кайтарырга һәм Көнчыгыш Пруссия белән элемтә өчен юлларны бирергә таләп итте. Польшаның баш тартуы Икенче бөтендөнья сугышының башлануына сәбәп булган. 1939-1945 елларда алман оккупациясе астында.

Икенче бөтендөнья сугышы вакытында җитди зыян күргән. Сугыштан соң шәһәрдә яңа торак урыннар һәм җәмәгать биналары пәйда булганнар.

Икътисад

Гданьск портының еллык йөк әйләнеше якынча 20 млн. т. тәшкил итә. Гданьск аша күмер, урман һ.б. нәрсәләр читкә чыгарыла; читтән руда, фосфатлар һ.б. китерелә. Сәнәгатьтә машиналар төзү, аеруча көмәләр төзү, электротехника алдынгы урыннарда. Химия (лак, буяулар), азык-төлек, нефть эшкәртү, тегүчелек сәнәгатьләре дә үсеш алганнар.

Мәдәният

Файл:Татар уланы.jpg

Польшада Татар уланына һәйкәл.2010.Гданьск

Гданьск — мөһим мәдәният үзәге. Униерситет, политехника, педагогия, табибият, диңгезчелек институтлари, һ.б. уку йортлары, опера һәм драма театрлары бар.

архитектура һәйкәлләре: Рәтүш (14—15 гасырлар), Изге Мәрьям костёлы (14—16 гасырлар), Олы арсенал (17 гасыр башы) һ.б.

Татар уланы һәйкәле

2010 елда Гданьск шәһәрендә «Речь Посполитая (Польша) татарына һәйкәл» ачылды.

Галерея

• 
• 
• 
• 

Танылган шәхесләр

• Сәлим Хазбиевич — мөселман җәмгыяте имамы, профессор, фән докторы.