Ом кануны

	Перейти к шаблону «Электродинамика» Классик электродинамика
	Электр · Магнетизм
Электр статикасы
	Кулон кануны ; Электр кыры көчәнешлелеге ; Гаусс теоремасы ; Электрик диполь моменты ; Электр коргылары ; Электр индукциясе ; Электр кыры ; Электростатик потенциал; Электр көчәнеше
Магнит статикасы
	Био — Савар — Лаплас кануны ; Ампер кануны ; Магнит моменты ; Магнит кыры ; Магнит агымы ; Магнит индукциясе
Электродинамика
	Векторлар потенциалы ; Диполь ; Лиенар — Вихерт потенциаллары ; Лоренц көче ; Күчеш агымы ; Униполяр индукция ; Максвелл тигезләмәләре ; Электр агымы ; Электр йөртү көче ; Электромагнитик индукция ; Электромагнит нурланышы ; Электромагнит кыры
Электр чылбыры
	Ом кануны ; Кирхгоф кагыйдәләре ; Индуктивлык; Фарадей кануны ; Радиодулкын ; Резонатор ; Электрик сыешлык ; Электр үткәрүчәнлек ; Электр каршылыгы ; Үтә үткәрүчәнлек; Электр импедансы; Реактив каршылык
Ковариант тәгъбир
	Электромагнитик кыр тензоры ; Энергия-импульс тензоры ; 4-потенциал ; 4-агым
Билгеле галимнәр
	Һенри Кавендиш ; Майкл Фарадей ; Никола Тесла; Андре-Мари Ампер ; Густав Роберт Кирхгоф ; Джеймс Клерк Максвелл ; Һенри Рудольф Һерц ; Альберт Абрахам Майкельсон ; Роберт Эндрюс Милликен
	Шулай ук карагыз: Портал:Физика

Ом кануны (tat.lat. Om qanunı) — физик канун, чыганакның Электр йөртү көче (Электр көчәнеше) Электр агымы һәм Электр каршылыгы арасында бәйләнешен билгели.

Шушы канун Георг Ом тәҗрибәләре нәтиҗәсендә 1826 елда ачылган.

Ом кануны тулы чылбыр өчен:

$I = \frac{ε}{R + r}$ , (2)

биредә:

$ε$ — Электр йөртү көче,
$I$ — Электр агымы,
$R$ — бүлемтектәге тышкы Электр каршылыгы,
$r$ — Электр йөртү көче чыганагының эчке каршылыгы.

Ом канунының нәтиҗәләре:

r<<R очракта электр агымы чылбырның каршылыгына кире пропорциональ
r>>R агым тышкы каршылыгыннан бәйле булмый. Чыганак - электр агымы чыганагы булып исемләнә.

Ом кануны гади күренештә:

U = I R

$U$ - Электр көчәнеше

Электр йөртү көче йомык бүлемтек өчен:

ε = I r + I R = U (r) + U (R)

Ом кануны дифферинциаль күренештә

𝐣 = σ 𝐄

биредә:

$𝐣$ — электр агымы тыгызлыгы векторы,
$σ$ — электр үткәрүчәнлеге,
$𝐄$ — Электр кыры көчәнешлелеге.

Алмаш агым өчен Ом кануны

𝕌 = 𝕀 \cdot Z,

биредә:

U = U₀e^iωt — электр көчәнеше яки потенциаллар аермасы,
I — электр агымы,
Z = Re^−iδ — комплекс каршылык (импеданс),
R = (R_a² + R_r²)^1/2 — тулы каршылык,
R_r = ωL − 1/(ωC) — реактив каршылык (индуктив һәм сыешлыклы каршылыклар аермасы),
R_а — актив (омлы) каршылык, ешлыктан бәйле булмый,
δ = − arctg (R_r/R_a) — көчәнеш һәм агым фазалары аермасы.

Зурлыклар:

U = U_{0} \sin (ω t + φ)

𝕌 = U_{0} e^{i (ω t + φ)},

:

Im 𝕌 = U .

Ом кануны аңлатмасы

Классик Друде теориясе буенча:

\vec{j} = \frac{n \cdot e_{0}^{2} \cdot τ}{m} \cdot \vec{E} = σ \cdot \vec{E}

биредә:

$σ$ — электр чагыштырма үткәрүчәнлеге
$n$ — электрон тупланышы
$e_{0}$ — элементар коргы
$τ$ — импульс буйлап тынычлану вакыты
$m$ — электрон массасы

Шулай ук карагыз

Сылтамалар