Эчтәлеккә күчү

Иван Индряков

Мегавики проектыннан
Иван Васильевич Индряков
Файл:Индряков Иван Васильевич.jpg
Туу датасы 15 март 1915(1915-03-15)
Туу урыны
Вафат булу датасы 17 гыйнвар 1993(1993-01-17) (77 яшь)
Вафат булу урыны
Ватандашлык ССБР байрагы
Гаскәр төре  артиллерия
Хезмәт итү еллары 1938—1939, 1941—1959
Хәрби дәрәҗә майор
Часть 1086 нчы укчылар полкы
323 нче укчылар дивизиясе
Вазифа артиллерия батареясе командиры
Сугышлар/бәрелешләр Бөек Ватан сугышы
Бүләкләр һәм премияләр
Советлар Союзы Герое
Ленин ордены I дәрәҗә Ватан сугышы ордены Кызыл Йолдыз ордены «Батырлык өчен» медале


Иван Василевич Индряков (15 март 1915, Акчикасы, Ядернә өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 17 гыйнвар 1993, Тбилиси) — совет хәрби хезмәткәре, артиллерист, майор. Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Союзы Герое (1944)[1].

Тормыш юлы

Иван Василий улы Индряков 1915 елның 15 мартында Сембер губернасы Кормыш өязенең Акчикасы авылында (хәзерге Чуваш Республикасының Кызыл Чутай муниципаль районы) крестьян гаиләсендә туа. Милләте — чуаш[2][3].

Акчикасы башлангыч мәктәбен тәмамлаганнан соң, 5–10 нчы сыйныфларда Кызыл Чутай урта мәктәбендә укый, аннары укытучылар курсларын тәмамлый[4]. 1935 елда Кызыл Чутай районының Олы Атмән мәктәбендә һәм Красноярск башлангыч мәктәбендә укытучы булып эшли[4][3].

1938 елның мартында хакыйкый хәрби хезмәткә чакырыла. Полк мәктәбен тәмамлаганнан соң, 61 нче тау-артиллерия полкының отделение командиры итеп билгеләнә, аннары — Мәскәү хәрби округының 20 нче запас артиллерия полкы курсанты була[4][2]. 1939 елда хәрби хезмәттән азат ителә. 1941 елның августында Кызыл Чутай район хәрби комиссариаты тарафыннан кабаттан армиягә чакырыла[5].

Бөек Ватан сугышы башланганда И. В. Индряков Рязань артиллерия училищесында укый. Училищены тәмамлаганнан соң, 1942 елның июленә кадәр Көнбатыш фронтының артиллерия башлыгы карамагындагы офицерлар составы резервында була[4][3].

1941–1942 елларның көзендә һәм кышында 31 нче армиянең 5 нче укчылар дивизиясе составында Резерв, аннары Калинин фронтларында артиллерия коралы төзәүчесе буларак Мәскәүне саклауда һәм Мәскәү янындагы контрһөҗүмдә катнаша[5].

1942 елның 30 июленнән — гамәлдәге армиядә: 323 нче Брянск укчы дивизиясенең 1086 нчы Кызыл Байраклы полкы идарә взводы командиры, 1944 елның 18 июненнән — 76 мм лы кораллар батареясы командиры[4][1]. Көнбатыш, Брянск, Белоруссия, I, II, кабат I Белоруссия фронтларында сугыша. Ике тапкыр яралана[5].

1943 елның сентябрендә Брянск өчен барган сугышларда катнаша. Контрһөҗүмнәрне кире каккандагы һәм дошманның ут нокталарын юк иткәндәге гамәлләре өчен «Батырлык өчен» медале белән бүләкләнә[5].

Белоруссиядәге батырлыгы

Индряков «Багратион» операциясенең бер өлеше булган Бобруйск һөҗүм операциясе барышында аерылып тора. Бу вакытка ул лейтенант дәрәҗәсендә I Белоруссия фронтының 3 армиясенә кергән 323 нче укчылар дивизиянең 1086 нчы укчылар полкы батареясы белән җитәкчелек итә[1].

1944 елның 24 июнендә дошман оборонасының алгы сызыгын өзеп кергәндә, аның 76 мм лы туплар батареясы 6 пулемёт оясын юк итә. Бүләкләү кәгазендә болай дип билгеләп үтелә: «Лейтенант Индряков 1944 елның 24 июнендә дошманның саклану сызыгының алгы чиген өзеп кергәндә, үзенең 76 мм лы туплар батареясы белән сугышта каһарманлык үрнәкләре күрсәтте. Бу көнне ул һөҗүм башланганчы ук үз батареясын дошманның тимер чыбыклы киртәләренә китереп җиткерде һәм тупларны аның ут нокталарына төзәде. Артәзерлек башында ук батарея 6 пулемёт оясын юк итте. Озеранедан Фалевичига баручы олы юлдан җәяүле гаскәрне озата барып, турыга атып, дошман артиллериясен бастырды, моннан тыш „Фердинанд“ны бәреп ватты (үзе шәхсән җитәкчелек итте)»[4][6].

1944 елның 25 июнендә Гомель өлкәсе Рогачев районының Великая Ляда авылы өчен барган сугышта Индряков батареясы, алга чыгып, укчы бүлекчәләрдән өзелеп кала. Оборонаны оста оештырып, ул камалыш боҗрасын өзә һәм туплар уты белән җәяүле гаскәргә дошман траншеяларына бәреп керергә һәм торак пунктны азат итәргә мөмкинлек бирә[4][5].

1944 елның 30 июнендә Варшава шоссесында Березина елгасы районында батарея уты белән дошманның 44 автомашинасы һәм 2 танкы бәреп ватыла, дошманга елга аша үтәргә мөмкинлек бирелми[4][5].

Сугышчылар «батырлар батареясы» дип атаган батарея дошманны Белосток, Березино, Остроленка янында тар-мар итә, башка гаскәрләр белән бергә Польшаны азат итә[4][2].

Командованиенең сугышчан биремнәрен үрнәк рәвештә үтәгәне һәм күрсәткән кыюлыгы, каһарманлыгы өчен, СССР Югары Советы Президиумының 1944 елның 22 августындагы Указы белән лейтенант Иван Индряковка Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале (№ 4543) тапшырылып, Советлар Союзы Герое исеме бирелә[5].

1944 елның октябрендә, кыска вакытлы ял алып, туган ягына кайта, Кызыл Чутай районы Мәдәният йортында узган җыелышта чыгыш ясый[4]. Польшаны азат итү сугышларының берсендә каты яралана, Җиңү көнен госпитальдә каршы ала[4][5].

Сугыштан соңгы хезмәте

Сугыштан соң Индряков СССР Кораллы көчләрендә хезмәтен дәвам итә. Ленинградта Югары офицерлар артиллерия мәктәбен тәмамлый һәм Грузия ССР хәрби комиссариатларында, шул исәптән Марнеули шәһәренең район хәрби комиссариатында хезмәт итә[1][5]. 1959 елда майор Индряков запаска чыга[1].

Тбилисидә яши һәм эшли. 1993 елның 17 гыйнварында вафат була, Тбилиси зиратларының берсендә җирләнә[5][6].

Бүләкләре

ике I дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1944 елның 4 июле; 1985 елның 11 марты);

Хәтер

  • Акчикасы авылындагы бер урамга Иван Индряков исеме бирелгән[5].
  • Герой исемен Кызыл Чутай районының Баймашкино сигезьеллык мәктәбенең пионер дружинасы йөрткән[3].
  • Ул туган һәм яшәгән йортта, шулай ук Кызыл Чутай урта мәктәбе бинасында мемориаль такталар куелган[2].
  • Кызыл Чутай авылында Җиңү мәйданында Геройга һәйкәл урнаштырылган (2005 ел, 0,95×0,35 м зурлыктагы мәрмәр постаментта 1,9 м биеклектәге ак мәрмәрдән эшләнгән турыпочмаклы плита; уң як өске почмакта «Алтын Йолдыз» медале рәсеме чокып ясалган, түбәнрәк — И. Индряковның портреты, язу һәм Мәңгелек ут рәсеме төшерелгән)[7].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Михайлов В. М. Индряков Иван Васильевич (рус.). Чувашская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Индряков, Иван Васильевич (Герой Советского Союза; 15.03.1915-17.01.1993) (рус.). Наследие Чувашии.рф. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Герой Советского Союза Иван Индряков (к 110-летию со дня рождения) (рус.). Госархив современной истории Чувашской Республики (15 март 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.
  4. ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 Григорьевский Ю. Н. Индряков Иван Васильевич — Герой Советского Союза (рус.) (PDF). Национальная библиотека Чувашской Республики. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.
  5. ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 Шейнман Л. Е. Герой Советского Союза Индряков Иван Васильевич (рус.). Герои страны. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.
  6. ↑ 6,0 6,1 Биография И. В. Индрякова (рус.). Красночетайский район Чувашской Республики. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.
  7. ↑ Памятник в честь Героя Советского Союза Индрякова Ивана Васильевича (рус.). Национальная библиотека Чувашской Республики. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2026.

Әдәбият

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз.
  • Навечно в сердце народном / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др.. — 3-е изд., доп. и испр.. — Мн.: Белорусская советская энциклопедия, 1984. — С. 197. — 607 с. — 65 000 экз.
  • Наши земляки — Герои Советского Союза. — 3-е изд., испр. и доп.. — Чебоксары: Чувашское книжное издательство, 1980. — С. 284—289. — 512 с.

Сылтамалар

Чыганак — https://tt.megawiki.ru/w/index.php?title=Иван_Индряков&oldid=245533