İli yılğası
| İli yılğası qazaqça Іле, qıtayça 伊犁河 | |
|---|---|
 | |
| Ozınlığı | 1439 km |
| Basseyn mäydanı | 140 000 km² |
| Su sisteması | Balxaş |
| Su çığımı | 480 m³/s |
| Çığanaq, bieklege | Tän-Şän, 750 m |
| Yılğa tamağı, bieklege | Balxaş, 340 m |
| Urnaşu urını | Qıtay, Qazaqstan |
İli yılğası (qazaqça Іле, qıtayça 伊犁河) - Qazaqstannıñ Almatı ölkäsendä häm Qıtaynıñ Şeñcan-Uyğır moxtari töbägendä ağa toröan yılğa.
Almatı ölkäseneñ iñ zur yılğası.
Yälğa baüı Tän-Şändä (Qıtay) 3540 m bieklegendä urnaşa.
Yılğa ozınlığı - 1439 km, 815 km Qazaqstanda urnaşa (56,6).
Balxaş külenä quşa häm Balxaş suın töçe itep yasıy.
İli iñ biek üzäne Qıtayda 6345 m bieklegendä urnaşa (Agiäz tarlawığı).
İli yılğasında Qapçağay susaqlağıçı urnaşa.
Qoyar yılğalar
İli iñ zur qoyar yılğaları: Qurtı, Qaskelen, Talğar, Türgen, Çiläk (qaz. Şelek), Şarın, Xorğos, Qaş, Künes h.b.
Toraq punktları
İli yılğası buyında Qapçağay, Baqanas, Ğ olcah.b. toraq punktları urnaşa.
Tarix
1729 yılda İli yılğasında qazaqlar häm conğarlar arasında zur bäreleş bulğan.
Riwäyät
Borınğı riwäyät buyınça bay Balxaş-sixerçeneñ güzäl İli qızı bulğan. İligä öyläner öçen küp kiäwlär kilgännär: Qıtaydan, Mongoliädän, Boxaradan. Läkin İli yarlı Qaratal-kötüçegä ğaşıyq bulğan.
Qaratal bäygedä otqan, läkin yarsulı Balxaş anı quğan. Balxaş qızı İli şunı belep tuğan öydän qaçqan häm ike söyüçe ike yılğağa äylängän.
Ämma İli ätise Balxaş ğaşıyqlar quşılmas öçen alar arasında töşkän. Şulay itep Balxaş kübekle külenä äylänep ğaşıyq buluçı İli yılğasın häm Qaratal yığasın mäñgegä büleşkän.