Томаш Масарик

Томаш Масарик
Томаш Масарик
	чех. Tomáš Garrigue Masaryk
Исеме	чех. Tomáš Jan Masaryk
Туган көне	7 март 1850
Туган җире	Гөдиң, Моравия, Австрия империясе
Вафат көне	14 сентябрь 1937[…] (87 яшь)
Вафат булган җире	Лани, Чехословакия;
Белеме	Вена университеты[d]; Венская академическая гимназия[d];
Ватандашлык	Чехословакия; Цислейтания[d];
Эшчәнлеге	сәясәтче, фәлсәфәче, педагог, язучы, социолог, университет профессоры, журналист, укытучы
Әтисе	Йозеф Масарик[d]
Әнисе	Тереза Масарикова (Кропачкова)[d]
Тормыш иптәше	Гарриг, Шарлотта[d]
Балалары	Alice Masaryková[d], Q12019509?, Ян Масарик[d] һәм Q12042536?
Бүләк һәм премияләре	Шәрәфле легион ордены[d] Тршебич мактаулы гражданины[d] (2 ноябрь 1918) почётный гражданин Брно[d] (7 март 1935) почётный гражданин Праги[d] (1922) почётный гражданин Копршивнице[d] почётный гражданин Ческе-Будеёвице[d] почётный гражданин Кладно[d] (7 март 1935) почётный доктор протестантского теологического факультета Карлова университета[d] (24 май 1923) почётный гражданин Моравске-Будеёвице[d] (7 март 1930) Honorary citizenship of Žamberk[d] почётный гражданин города Польна[d] почётный гражданин Нове-Места-на-Мораве[d] (1935) почётный гражданин Нове-Место-над-Метуйи[d]
Култамгасы
Гыйльми дәрәҗәсе	фәлсәфә докторы[d]

Томаш Гарриг Масарик (чех. Tomáš Garrigue Masaryk, 7 март 1850(18500307), Гөдиң, Моравия, Австрия империясе, — 14 сентябрь 1937, Ланы, Чехословакия) — чех фәлсәфәчесе, Австрия-Маҗарстанның һәм Чехословакиянең дәүләт эшлеклесе, Чехословакиянең беренче президенты (1918–1935).

Тәрҗемәи хәле

Словак-алман эшче гаиләсендә туган. Брнода һәм Венада мәктәптә, аннары Венада һәм Лейпцигта университетта укый. 1882 тән Прага уинверситетында фәлсәфә профессоры. 1883 тә Athenaeum, listy pro literaturu a kritiku vědeckou («Атенәум, әдәбият һәм фәнни тәнкыйть битләре») чех телле мәдәни журналын нигезли һәм аның баш мөхәррире була. 1891—1893 һәм 1907—1914 елларда Австрия-Маҗарстан рейхсраты депутаты. Беренче бөтендөнья сугышына кадәр Австрия-Маҗарстанны фидирәлләштерү тарафдары булган. 1915 тә Чехословакия бәйсезлеге өчен сәяси хәркәткә кушыла. Беренче бөтендөнья сугышы елларында мөһаҗирлектә (Швейцария, Италия, Бөекбритания, Франция, Россия империясе, АКШ). 1917—1918 дә Россиядә Чехословак корпусын оештыруда катнаша.^[7] Австрия-Маҗарстан империясе таркалгачтын (1918) Чехословакия президенты итеп сайланыла. 1920, 1927, һәм 1934 елларда президент вазыйфасына кабат сайланыла. 1935 тән истигъфада. 1937 дә вафат булган.

Кызыклы факт

1920 еллардан башлап, Томаш Масарик хөкүмәте, Ватандашлар сугышы вакытында ак чехлар тарафыннан Россиядән алып чыгылган алтын запасы барәбәренә, кайбер рус мөһаҗирләренә стипендия-пособие түләп тора. Мәсәлән, рус шагыйрәсе М. Цветаеваның ире Сергей Эфрон әлеге стипендиягә Прагада университет тәмамлау мөмкинлеге ала һәм гаиләсенең, Франциягә күченгәч тә, шул акчага яшәп торуы мәгълүм. Алман фашистлары 1938 елда Чехиягә һөҗүм иткәч, М. Цветаева, үзенә сыену урыны һәм яшәргә акча биргән илне яклап, «Чехиягә шигырьләр» (рус. Стихи к Чехии) шәлкемен яза^[8].

Искәрмәләр

↑ Масарик Томаш Гарриг // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
↑ Tomas Masaryk // Encyclopædia Britannica (ингл.)
↑ marriage registry
↑ ČT24 — 2017.
↑ ^5,0 ^5,1 ^5,2 записи о рождениях
↑ Чешская национальная авторитетная база данных
↑ Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 5 — 32, 36 — 39, 41 — 42, 106 — 107, 111-112, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–199.
↑ Жизнь и творчество Марины Цветаевой, archived from the original on 2016-02-07, retrieved 2016-02-25

[_d53a1768c8a0fde1-1] Масарик Томаш Гарриг // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[_ef6dfcdbecdf461f-2] Tomas Masaryk // Encyclopædia Britannica (ингл.)

[_6a2d6f68bdd13e83-3] rriage registry

[_ed7918d0cfef08a5-4] ČT24 — 2017.

[_648ec6f88bd25f98-5] 5,0 ^5,1 ^5,2 записи о рождениях

[_4309d4f118ed5e79-6] Чешская национальная авторитетная база данных

[7] Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 5 — 32, 36 — 39, 41 — 42, 106 — 107, 111-112, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–199.

[8] Жизнь и творчество Марины Цветаевой, archived from the original on 2016-02-07, retrieved 2016-02-25

[5]

[1]

[2]

[6]

[3]

[4]

[7]

[8]