Кизләү
| Торак пункт | |||||
| Кизләү | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| укр. Євпаторія кырымтат. Kezlev | |||||
| | |||||
|
|||||
| 45°12′00″ с. ш. 33°21′30″ в. д.GЯO | |||||
| Ил | |||||
| Статус | шәһәр | ||||
| Шәһәр администрациясе башлыгы | Роман Георгиевич Тихончук | ||||
| Тарих һәм география | |||||
| Беренче телгә алыну | БЭК 497 | ||||
| Мәйдан | 43,1338[1] км² | ||||
| Сәгать кушагы | UTC+02:00 һәм UTC+03:00 | ||||
| Халык саны | |||||
| Халык саны | |||||
| Милли состав | украиннар, руслар, кырым татарлары, әрмәннәр, караимнар һәм башка милләт халыклары | ||||
| Рәсми тел | кырымтатар теле, украин теле һәм рус теле | ||||
| Санлы идентификатор | |||||
| Почта индекслары | 97400–97490 | ||||
| Башка мәгълүмат | |||||
| Бүләкләр | Европа Советының Европа дипломы (2013 год) | ||||
|
|
|||||
| my-evp.ru | |||||
|
|
|||||
Кизләү (рус. Евпатория, укр. Євпато́рія, кырымтат. Kezlev, Кезлев) — Кырым ярымутравында урнашкан шәһәр-курорт. Рус телендә бөек Понт патшасы Митридат Евпатор истәлегенә Евпатория дип атала.
Тарих

Кизләү урынында кешеләр б.э.к. 3 мең элек тора.
Биредә таврлар, киммерийләр, соңрак греклар яши. Каланың борынгы исеме — Керкинитида. III—II гасырда кала скифлар тарафыннан җимерелә.
Алтын Урда чорында Кизләү — сәүдә үзәге була.
1475 елда Госман империясенә керә, Кизләү (төрекчә Гөзлөв) кирмәне төзелә.
1552 елда шәһәрдә Дәүләт-Гәрәй хан идарә иткән чорда Җомга-Җәмигъ мәчете төзелә.
1774 елда Россия Кырым ханлыгын басып ала.
Кизләү каласы рус телендә борынгы гаскәр башлыгы, патша Митридат VI Евпатор истәлегенә Евпатория дип атала.
Кырым сугышы вакытында Кизләү инглиз-француз-төрек гаскәрләре тарафыннан басып алына.
1941 елның 31 октябреннән 1944 елның 13 апреленә кадәр фашистлар тарафыннан басып алына.
1944 елның 18 маенда кырымтатар халкы сөргенгә җибәрелә, 26 июнендә әрмәннәр, болгарлар, греклар да сөргенгә җибәрелә.
Сугыш вакытында 12 мең кеше атып үтерелгән, халык саны 45–55 %ка кими.
География
Евпатория Кара диңгез ярында, Кырымның далалы көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Климат
| Евпатория климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Уртача температура, °C | 0,5 | 1,0 | 4,1 | 10,2 | 15,6 | 20,3 | 22,8 | 22,3 | 17,9 | 11,9 | 7,4 | 3,5 | 11,5 |
| Чыганак: [1] | |||||||||||||
Халык
| 1897[3] | 1926[4] | 1939[4] | 1959[5] | 1970[6] | 1979[7] | 1989[8] | 2001[9] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 17 913 | 23 341 | 47 030 | 56 992 | 79 444 | 93 281 | 107 792 | 105 915 |
Милли состав (2001): руслар — 64,9 %, украиннар — 23,3 %, кырымтатарлар — 6,9 %, белоруслар — 1,5 %.
Кардәш шәһәрләр
Янина (Греция) — 1989[10]
Фигейра-да-Фош (Португалия)
Людвигсбург (Алмания)
Закинтос (Греция)
Островец-Свентокшиски (Польша)
Силифке (Төркия)
Мәскәү өлкәсенең Красногорск районы (Россия)
Ламби (Греция)
Белгород (Россия)
Шәхесләр
- Пётр Прихожан (1940—2010), шагыйрь.
Искәрмәләр
- ↑ Внесение изменений в генеральный план муниципального образования городской округ Евпатория Республики Крым: Материалы по обоснованию. 1.4. Современное состояние планировки и застройки, баланс территории (PDF). Федеральная государственная информационная система территориального планирования (2021). — стр. 40. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 февраль 2022.
- ↑ http://web.archive.org/web/20200424113056/https://www.gks.ru/storage/mediabank/Численность%20по%20МО_Site.xlsx
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1437
- ↑ 4,0 4,1 http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr59_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr70_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr79_reg2.php
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng89_reg2.php
- ↑ http://2001.ukrcensus.gov.ua/rus/results/total_population/structure_population/sel_1/?box=1.1W&k_t=01&rn=&id=&botton=cens_db
- ↑ Совет министров Крыма(үле сылтама) — Информация о побратимских связях городов и районов АРК.