Исаак Ньютон

Исаак Ньютон
Исаак Ньютон
	ингл. Isaac Newton
	; Исаак Ньютон
Тулы исеме	Isaac Newton
Туган көне	4 гыйнвар 1643
Туган җире	Вулсторп (Линкольншир)
Вафат көне	20 (31) март 1727[…] (84 яшь)
Вафат булган җире	Кенсиңтон[d], Бөекбритания кыйраллыгы[d];
Белеме	Королевская школа[d] (1659); Тринити көллияте[d] (август 1665); Тринити көллияте[d] (1668); Кембриҗ университеты;
Ватандашлык	Англия кыйраллыгы[d]; Бөекбритания кыйраллыгы[d];
Эшчәнлеге	физик, математик һәм астроном
Әтисе	Исаак Ньютон[d][…]
Әнисе	Hannah Ayscough[d]
Бүләк һәм премияләре
Култамгасы
Гыйльми исеме	математиканың Лукас прафисыры[d]
Милләт	инглиз

Сэр Исаа́к Нью́тон (ингл. Sir Isaac Newton, 1643 елның 4 гыйнвары – 1727 елның 31 марты) – инглиз физигы, математигы һәм астрономы. Классик физикага нигез салучылардан берсе.

Ньютонның тормышы туганнан алып вафатына кадәр тулаем очраклылыкларга бай булган, алар исә закончалыкларга һәм логик ачышларга китергән дип санала. Бөтен дөнья галимнәре бүген дә Ньютон-Лейбниц теоремасын, Ньютонның үзлелек законын, Ньютонның беренче, икенче, өченче законнарын, интерполяцион формулаларын файдалана, ә Ньютонның бөтендөнья тартылу законы турында әйтеп тормасак да була. Алмагачтан өзелеп төшкән алма Ньютонны җисемнәрнең ирекле төшүе турында фикер йөртергә этәргән дигәннәрендә, чыннан да, хаклык бар, дип искәртә Calend.ru.

Астрономиягә кертеме

Күп еллар дәвамында җисемнәрнең, аерым алганда, Айның Җир тирәли һәм планеталарның Кояш тирәли хәрәкәтен өйрәнеп, Ньютон үтә дә кыю фикергә килә: “Галәмдәге барлык җисемнәр үзара бер-берсенә тартылалар”, - ди ул. Теләсә нинди ике җисем үзләренең массаларына туры пропорциональ һәм алар арасындагы ераклыкның квадратына кире пропорциональ көч белән бер - берсенә тартылалар.

Ньютонның төп ачышы – җисемнәрнең үзара тартылуы турындагы даһи фаразларында гына түгел, ул әлеге үзара тәэсирләрнең законын, дөресрәге, ике җисем арасындагы гравитация көчен исәпләү формуласын чыгаруга ирешә.

Хәтер

Ньютон тарафыннан эшкәртелгән закончалыклар, теорияләр соңгы гасырлар дәвамында сизелерлек тулыландырылса да, галимнәр, тикшеренүчеләр, студентлар һәм аспирантлар, гомумән, фән һәм экспериментлар белән кызыксынучылар ел да 4 гыйнварда Ньютон көнен – бөек инглиз галиме туган көнне билгеләп үтә. Бу көнне Ньютонның Лондондагы Вестминстер аббатлыгында урнашкан каберенә кешеләр күпләп килә.^[11]

Искәрмәләр

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 https://www.biography.com/people/isaac-newton-9422656
↑ http://www.bbc.co.uk/timelines/zwwgcdm
↑ http://westminster-abbey.org/our-history/people/sir-isaac-newton
↑ http://www.humanistictexts.org/newton.htm
↑ http://db.stevealbum.com/php/chap_auc.php?site=2&lang=1&sale=4&chapter=17&page=3
↑ Ньютон Исаак // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
↑ ^7,0 ^7,1 (not translated to en-gb) A Short History of Astronomy [неопр.] — Лондон: Джон Мюррей, 1898.
↑ Mathematics Genealogy Project (ингл.) — 1997.
↑ https://www.geni.com/people/Isaac-Newton-Sr/6000000001299332333
↑ Kindred Britain
↑ архив күчермәсе, archived from the original on 2015-05-05, retrieved 2013-04-18

Шулай ук карагыз

Commons

РУВИКИ.Медиада бу тема буенча

медиафайллар тупланмасы

[_1f0aaafe9ba7a117-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 ^1,4 ^1,5 ^1,6 ^1,7 https://www.biography.com/people/isaac-newton-9422656

[_430422d930b0b981-2] ttp://www.bbc.co.uk/timelines/zwwgcdm

[_171de71498b0d7f7-3] ttp://westminster-abbey.org/our-history/people/sir-isaac-newton

[_170d772ea30475f7-4] ttp://www.humanistictexts.org/newton.htm

[_1a2e2a9988890ce5-5] ttp://db.stevealbum.com/php/chap_auc.php?site=2&lang=1&sale=4&chapter=17&page=3

[_e501597ba4751952-6] Ньютон Исаак // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.

[_124b787470e8abab-7] 7,0 ^7,1 (not translated to en-gb) A Short History of Astronomy [неопр.] — Лондон: Джон Мюррей, 1898.

[_b00947a889470c3d-8] Mathematics Genealogy Project (ингл.) — 1997.

[_8e752d2e1e214acb-9] ttps://www.geni.com/people/Isaac-Newton-Sr/6000000001299332333

[_c7cb427cb362becc-10] Kindred Britain

[11] архив күчермәсе, archived from the original on 2015-05-05, retrieved 2013-04-18

[1]

[2]

[3]

[6]

[7]

[8]

[4]

[5]

[9]

[10]

[11]